15.07.2026
Wjeliki zajm za rěcne wuknjenje dorosćonych
34 wosobow jo dnja 14. julija w rumnosćach wótźělenja za regionale wuwiśe a šćit mjeńšynow Serbskego instituta diskutěrowało pšašanja rěcnego wuknjenja dorosćonych. Dokulaž w toś tom tyźenju se teke wótmějo kompaktny kurs rěcneje šule, jo teke wušej 20 jeje kursistkow a kursistow pśišło. Na zachopjeńku jo Sophie Rädelowa krotki pśedstajiła projekt SROKA za dolnoserbske rěcne planowanje. Pótom jo prezentěrowała wuslědki napšašowanja slědnego lěta, wósebnje teke kompaktnego rěcnego kursa 2025, z kótarymž jo kśěła dostaś pokazki na motiwacije a wuměnjenja rěcnego wuknjenja dolnoserbskeje rěcy pśez dorosćonych. Lěcrownož njejo reprezentatiwne napšašowanje było, jo pokazała wšake wótegrona wót 75 wósobow. Pśisamem wšykne su byli wěcejrěcnje. To pak nic wót doma, ale pśez druge wuknjenje rěcow. Wětšyna jo teke měła wěcej ako jano jadnu pśicynu se pśiswójiś dolnoserbšćinu. Cesto spomnjete su byli familijowe pśicyny a teke z identitu, póchadom a kórjenjami zwězane motiwacije. Hynac ako wótcakowane su se wjele ako indiwiduelny cel stajili, aby aktiwnje mógli wužywaś rěc, to groni teke powědaś a cytaś, nic jano rozměś. Pisaś móc njejo to nejžwažnejše było. Pokazała jo se teke wažna rola rěcneje šule. To ma snaź teke z tym cyniś, až wjele se na napšašowanje wobźělujucych jo było jeje kursistki a kursisty. Ale jo se pokazało, až wót nich wjelika wětšyna cesćej rěcne kursy sobu gótujo a njepśiźo jano jaden raz. Teke su wótegronili, aby rěc teke zwenka rěcnych kursow wužywali. Wšykne wopytaju wuproběrowaś jich rěcne znaśe tak derje ako źo, wšojadno na kótarem rěcnem niwowje. Wótwórjonej pšašani stej na pśikład, kak šafnjomy, až luźi z wšyknych žywjeńskich wobłukow kśě wuknuś rěc a kak móžomy tych wuknjecych identificěrowaś, kótarež budu pózdźej teke trajne nowe powědajuce. Wobej jo wažnje, gaž comy dolnoserbsku rěc wóžywiś a we wšyknych wšednych situacijach wužywaś móc - w lodach, na droze, doma, we jsach a městach atd. a nic jano w akademiskich diskusijach. W drugej fazy źěłaŕnicki su pśibytne zezběrali dobre pśikłady a žycenja za póbitowanja rěcneje šule, Zorja, samowuknjenje a dalšne póla rěcnego wuknjenja. Wuslědki buźo team projekta SROKA něnto wugódnośiś a zestajiś. Ku kóńcoju su pśibytne hyšći pokazki dostali, kak móžoš rěcnu sebjewědobnosć zmócniś a wšednje rěc zachopiś zjawnje wužywaś. Lěcrownož jo było wjelgin śopło w połnem berowje, su wšykne až do kóńca wóstali a wužywali toś tej dwě góźinje za zajmne rozgrona a diskusije.