24.04.2026
SROKA na konferency w Lipsku
Pó wuwitańskich słowach jo prof. Wornaŕ, dłujkolětny wjednik Instituta za Sorabistiku, dał pśeglěd k stawiznam lipšćańskeje sorabistiki. Lutz Laschewski, Anastasija Kostiučenko-Kessler a Měto Nowak wót projektowego teama SROKA su pśedstajili źěło wótźělenja za regionalne wuwiśe a šćit mjeńšynow Serbskego instituta, situaciju dolnoserbšćiny a projekt SROKA. Konrad Szymanowski jo pśedstajił mjazystaw jogo slěźenja k nastajenjam dolnoserbskej rěcy luźi, kótarež źělaju w institucionelnych wobłukach. Druge 13 pśednoski su se zaběrali z rěcnymi situacijami w Irskej, Šotiskej, Waliziskej, na kupje Man. Teke kašubšćina a galicišćina stej tema byłej. Wósebnje wužytnje za dalšne aktiwity za zmócnjenje serbskeje rěcy w Dolnej Łužycy su byli pśednoski k šotišćinje, iršćinje a walizišćinje. Tam se rowno pokazujo, až njedosega jano na rěcnu politiku glědaś ale teke na socialne, demografiske a ekonomiske změny w towarišnosći cełkownje. Rownostajenje rěcowu ako teke dwójorěcnosć na kóńcu cesto faktiski zmócnijo wětšu rěc. Take změny perspektiwow by pomogali rozměś druge pótrjeby a zacuwosći. Tak, až jo trěbne teke na rěcne rumy a pótrjeby powědajucych mjeńšych rěcow glědaś. Wjeliki rozdźěł pak jo: Rěcne zgromaźeństwa maminorěcnych w Irskej abo Waliziskej su wěcej kompaktnje a wětše ako w Dolnej Łužycy. Z tym njamóžomy wšykne tamnejše ideje a pśistupy pśewześ. Wěste nastajenje rěcam su pak wjelgin pódobne. Na pśikład se wiźi móžnosći pśełožowanjow na zarědowanjach ako pśijaznosć powědajucym mjeńšych rěcow ale nic ako pśijaznosć tym, kótarež njekśě wuknuś drugu rěc. Ambiwalentnje su diskutěrowali rolu nowych powědajucych. Wótergi perspektiwa nowych powědajucych mócnejša jo, ako glědanje na žywjenje tych, kótarež wužywaju rěc wšednje. We Waliziskeje wjele wuknikow a wuknicow wuknu rěc w šulach ale pótom njebudu źěł rěcnego zgromaźěństwa, kěnz aktiwnje powědajo. W diskusiji jo se teke na to pokazało, až musymy teke na demografiske wuwijanja glědaś. Wśuźi spadaju licby luźi. Tak až njejo žeden źiw, až teke licby powědajucych mjeńšynowych rěcow budu mjenjej - teke, gaž wšakorake napšawy zmócniju rěcne wuknjenje a wužywanje. Liza Waltherowa z Lipska jo pśedstajiła pśirownowanje kašubskeje a serbskeje situacijowu, wósebnje glědajucy na to kak pedagogiske mechanizmy rěcnego wucenja se wustatkuju na identitu. Na konferency jo tak móžne było, drugim wobstojnosći dolnoserbskeje rěcy pśibližyś.